Spóźnione zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego – kiedy można odzyskać zwolnienie z podatku?

Autor: adw. Andrzej Napierała

Data publikacji: 1 sierpnia 2026 r.

Stan prawny na dzień: 1 sierpnia 2026 r.

Spóźnienie ze zgłoszeniem spadku na formularzu SD-Z2 nie zawsze oznacza definitywną utratę zwolnienia z podatku. Od 7 stycznia 2026 r. urząd skarbowy może przywrócić termin, jeżeli spadkobierca złoży odpowiedni wniosek i uprawdopodobni, że nie dotrzymał terminu bez swojej winy.

Trzeba jednak działać szybko. Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia, a razem z nim przekazać prawidłowo wypełnione zgłoszenie SD-Z2.

Najważniejsze informacje w skrócie

• Podstawowy termin na zgłoszenie spadku przez najbliższą rodzinę wynosi 6 miesięcy.


• Termin liczy się co do zasady od uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.


• Przywrócenie terminu nie następuje automatycznie.


• Spadkobierca musi uprawdopodobnić, że spóźnienie nastąpiło bez jego winy.


• Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od ustania przeszkody.


• Razem z wnioskiem trzeba złożyć formularz SD-Z2.


• Siedmiodniowego terminu na złożenie samego wniosku nie można później przywrócić.


• Każdy spadkobierca składa własne zgłoszenie i ewentualnie własny wniosek.

Kto może skorzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny?

Pełne zwolnienie przewidziane w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje nabycie majątku przez:

• małżonka,


• dzieci, wnuki i dalszych zstępnych,


• rodziców, dziadków i dalszych wstępnych,


• pasierba,


• rodzeństwo,


• ojczyma,


• macochę.

Do tej grupy nie należą między innymi partner pozostający w związku nieformalnym, zięć, synowa ani teściowie. Sam fakt bliskiej relacji rodzinnej lub osobistej nie wystarcza więc do skorzystania z omawianego zwolnienia.

Warunkiem zachowania zwolnienia jest zgłoszenie nabytego majątku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek od obowiązku zgłoszenia.

Ile wynosi termin na zgłoszenie spadku?

Termin na złożenie SD-Z2 wynosi 6 miesięcy. W przypadku spadku jego początek zależy od sposobu formalnego potwierdzenia dziedziczenia:

• przy postanowieniu sądu – od dnia jego uprawomocnienia,


• przy akcie poświadczenia dziedziczenia – od dnia jego zarejestrowania,


• przy europejskim poświadczeniu spadkowym – od dnia jego wydania,


• przy dokumencie wydanym przez właściwy organ państwa obcego – od dnia wydania dokumentu potwierdzającego nabycie spadku.

Termin nie biegnie zatem od dnia odebrania odpisu prawomocnego postanowienia. Jeżeli spadkobierca wie, że orzeczenie jest prawomocne, oczekiwanie na jego papierowy odpis nie powinno opóźniać złożenia SD-Z2.

Także późniejszy dział spadku nie przesuwa terminu. W zgłoszeniu wykazuje się majątek lub udziały nabyte w spadku, a nie dopiero składniki przyznane konkretnej osobie podczas działu spadku.

Warto również pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza nie zastępuje zgłoszenia SD-Z2. Jego zarejestrowanie rozpoczyna bieg sześciomiesięcznego terminu.

Kiedy przywrócenie terminu jest możliwe?

Zgodnie z art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn termin może zostać przywrócony na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

„Uprawdopodobnienie” oznacza przedstawienie takich okoliczności i dokumentów, które pozwalają wiarygodnie przyjąć, że spadkobierca mimo zachowania wymaganej staranności nie mógł złożyć zgłoszenia na czas. Nie jest to równoznaczne z pełnym postępowaniem dowodowym, ale samo ogólne stwierdzenie, że podatnik nie wiedział o terminie, może okazać się niewystarczające.

Znaczenie mogą mieć przykładowo:

• nagła i poważna choroba uniemożliwiająca samodzielne działanie,


• pobyt w szpitalu połączony z faktycznym brakiem możliwości załatwienia sprawy,


• zdarzenie losowe, takie jak pożar lub powódź,


• inne nadzwyczajne okoliczności, których podatnik nie mógł przewidzieć ani przezwyciężyć.

Każda sprawa jest oceniana indywidualnie. Nie każda choroba lub trudna sytuacja osobista będzie wystarczająca. Organ może badać również, czy spadkobierca mógł złożyć zgłoszenie wcześniej, skorzystać z pomocy innej osoby albo ustanowić pełnomocnika.

Samo przeoczenie terminu, nieznajomość przepisów czy brak wpisania daty do kalendarza mogą zostać uznane za zaniedbanie, a więc okoliczności obciążające podatnika.

Do jakich spadków mają zastosowanie nowe przepisy?

Możliwość przywrócenia terminu dotyczy nabycia rzeczy lub praw majątkowych:

• od 7 stycznia 2026 r., albo


• przed 7 stycznia 2026 r., jeżeli sześciomiesięczny termin na zgłoszenie nie upłynął przed wejściem nowych przepisów w życie.

W tym miejscu trzeba rozróżnić dwie daty.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym spadkobierca nabywa spadek w chwili śmierci spadkodawcy. Natomiast sześciomiesięczny termin na SD-Z2 rozpoczyna się później – po formalnym potwierdzeniu dziedziczenia przez sąd, notariusza albo inny właściwy organ.

Oznacza to, że nowe przepisy mogą znaleźć zastosowanie także wtedy, gdy spadkodawca zmarł przed 7 stycznia 2026 r., ale w tym dniu termin na zgłoszenie spadku jeszcze nie upłynął. Jeżeli jednak termin zakończył się przed wejściem nowych regulacji w życie, możliwość jego przywrócenia na podstawie art. 4c może być wyłączona.

Ustalenie dat ma zatem podstawowe znaczenie dla oceny sytuacji.

Jak złożyć wniosek o przywrócenie terminu?

Nie ma odrębnego urzędowego formularza wniosku o przywrócenie terminu. Pismo powinno być skierowane do właściwego w sprawie naczelnika urzędu skarbowego.

Wniosek powinien zawierać:

1. dane spadkobiercy,


2. wskazanie spadkodawcy,


3. wyraźne żądanie przywrócenia terminu do złożenia SD-Z2,


4. wskazanie daty, w której upłynął termin,


5. dokładny opis przyczyny spóźnienia,


6. wyjaśnienie, dlaczego spadkobierca nie ponosi winy,


7. wskazanie dnia, w którym przeszkoda ustała,


8. listę załączonych dokumentów,


9. podpis wnioskodawcy.

Do wniosku trzeba dołączyć wypełniony formularz SD-Z2. Jednoczesne dokonanie zaległej czynności jest warunkiem formalnym przywrócenia terminu.

Warto zachować potwierdzenie złożenia obu dokumentów, na przykład urzędowe poświadczenie odbioru przy wysyłce elektronicznej albo potwierdzoną kopię pisma złożonego w urzędzie.

Jakie dokumenty mogą pomóc?

Rodzaj dokumentów zależy od przyczyny spóźnienia. Mogą to być w szczególności:

• dokumentacja potwierdzająca pobyt w szpitalu,


• zaświadczenie lekarskie opisujące okres i charakter ograniczeń,


• dokumenty dotyczące wypadku lub innego zdarzenia losowego,


• korespondencja wskazująca, kiedy przeszkoda rzeczywiście ustała,


• inne materiały potwierdzające przedstawioną we wniosku chronologię.

Dokumenty powinny wyjaśniać nie tylko istnienie przeszkody, lecz także jej związek z niedotrzymaniem terminu. Samo zwolnienie lekarskie, bez informacji pozwalających ocenić rzeczywistą niemożność działania, nie zawsze będzie wystarczające.

Jak liczyć 7 dni na złożenie wniosku?

Wniosek trzeba złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jeżeli przeszkodą był pobyt w szpitalu, początkiem tego terminu może być przykładowo dzień, od którego stan zdrowia pozwalał już na podjęcie czynności. Nie zawsze będzie to jednak automatycznie data wypisu.

Najważniejsze jest ustalenie konkretnego momentu, w którym podatnik odzyskał realną możliwość złożenia dokumentów. Datę tę należy wskazać i uzasadnić we wniosku.

Siedmiodniowy termin ma szczególne znaczenie, ponieważ przepisy wyłączają możliwość jego przywrócenia. Kolejne spóźnienie może więc zamknąć drogę do skorzystania z tej procedury.

Przykład hipotetyczny

Spadkobierczyni odziedziczyła majątek po matce. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku stało się prawomocne, a sześciomiesięczny termin na złożenie SD-Z2 upływał pod koniec listopada.

Na krótko przed upływem terminu spadkobierczyni uległa poważnemu wypadkowi i została nagle przyjęta do szpitala. Jej stan faktycznie uniemożliwiał załatwienie sprawy lub skorzystanie z pomocy innej osoby.

Po ustaniu przeszkody złożyła w ciągu 7 dni wniosek o przywrócenie terminu, dołączyła formularz SD-Z2 oraz dokumenty potwierdzające przebieg leczenia.

W takiej sytuacji istnieje podstawa do rozpatrzenia wniosku, ale wynik będzie zależał od oceny wszystkich okoliczności przez organ podatkowy. Sam fakt pobytu w szpitalu nie przesądza automatycznie o przywróceniu terminu.

Co się stanie, jeśli urząd odmówi?

W sprawie przywrócenia terminu urząd wydaje postanowienie. Na postanowienie właściwego organu podatkowego przysługuje zażalenie.

Jeżeli termin nie zostanie przywrócony, spadek podlega opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla I grupy podatkowej. Utrata pełnego zwolnienia nie oznacza jeszcze, że podatek będzie liczony bez uwzględnienia kwoty wolnej, długów spadkowych lub innych zasad ustalania podstawy opodatkowania.

W przypadku niezłożenia SD-Z2 i niewystąpienia o przywrócenie terminu zeznanie SD-3 należy złożyć w ciągu miesiąca od upływu terminu na SD-Z2. Jeżeli podatnik złożył wniosek, ale otrzymał ostateczną odmowę przywrócenia terminu, miesięczny termin na SD-3 liczy się od dnia, w którym postanowienie odmowne stało się ostateczne.

Nie warto zatem pozostawiać sprawy bez dalszych działań tylko dlatego, że termin na SD-Z2 już minął.

Czy każdy spadek trzeba zgłaszać na SD-Z2?

Zgłoszenie nie jest wymagane, jeżeli łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby lub po tej samej osobie – z uwzględnieniem ustawowego okresu pięcioletniego – nie przekracza kwoty wolnej dla I grupy podatkowej. Według stanu prawnego na dzień publikacji jest to 36 120 zł.

Przy obliczaniu limitu trzeba uwzględnić wcześniejsze darowizny i inne nabycia od tej samej osoby. Ocena nie powinna więc ograniczać się wyłącznie do wartości jednego składnika spadku.

Każdy spadkobierca ocenia obowiązek zgłoszenia osobno, według wartości swojego udziału i wcześniejszych nabyć.

Co zrobić po zauważeniu spóźnienia?

1. Ustalić dokładną datę rozpoczęcia i zakończenia sześciomiesięcznego terminu.


2. Sprawdzić, czy nowe przepisy mogą mieć zastosowanie do danego spadku.


3. Określić przyczynę spóźnienia i dzień jej ustania.


4. Zebrać dokumenty potwierdzające brak winy.


5. Przed upływem 7 dni złożyć wniosek razem z SD-Z2.


6. Zachować potwierdzenie złożenia dokumentów.


7. Monitorować korespondencję z urzędu skarbowego.

Jeżeli daty, właściwość urzędu albo sposób uzasadnienia wniosku budzą wątpliwości, sprawa powinna zostać oceniona indywidualnie. Więcej informacji o zakresie pomocy kancelarii znajduje się w części poświęconej prawu spadkowemu.

Podstawy prawne i źródła

• art. 4a, art. 4c, art. 6 i art. 17a ustawy o podatku od spadków i darowizn,


• art. 2 i art. 3 ustawy z 21 listopada 2025 r. zmieniającej ustawę o podatku od spadków i darowizn,


• art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej,


• art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego,


• informacje Ministerstwa Finansów dotyczące zwolnienia dla najbliższej rodziny i formularza SD-Z2,


• aktualne formularze dotyczące podatku od spadków i darowizn.

Materiał ma charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy okoliczności konkretnej sprawy.